Sharing is Caring

मिडियालाई व्यापारी वा अन्य शक्तिशाली व्यक्तिहरुले दुरूपयोग गर्न सक्ने तथ्यलाई मनन गरेर मिडिया साक्षरताको सन्दर्भ उठेको हो । नागरि कका हक-अधिकार र कर्तव्य के-के हुन् अर्थात् मिडियाका समाजप्रतिको उ त ्त रदायित्व र जवाफदेही रूपमा प्रस्तुत भएको छ वा छैन भन्ने जानकारी मिडिया साक्षरताले दिन्छ । पाठक , दर्शक वा स्रोतामा मिडियाका कार्य र यसले प्रदान गर्ने सूचना सामग्रीलाई मापन गर्ने र मूल्याङ्कन गर्ने क्षमता र साहस बढाउँछ । त्यसैले पनि मिडिया साक्षरता आवश्यक छ । मिडियाबाट सम्प्रेषण भएका सामग्री वा सन्देशलाई बुझ्ने , ग्रहण गर्ने र मूल्याङ्कन गर्ने , विश्लेषण गर्ने क्षमतालाई मिडिया साक्षरता भनिन्छ । मिडिया साक्षरता बीसौं शताब्दीको मध्यबाट जन्म र विकसित भएको अवधारणा एककाइसौं शताब्दीमा आइपुग्दा निकै चर्चाको विषयवस्तु बनेको छ । यो अडियन्सको शैक्षिकस्तर र बुझाइ मा पनि भर पर्दछ । मिडियाप्रति बढ्दै गएको भरोसाले मिडियाले पस्कने सामग्री माथिको विश्लेषणलाई प्रभावित तुल्याउँछ । मिडियाकर्मीले सन्देश वा सूचना सामग्री बनाएर मात्र हुँदैन सम्भावित अडियन्समा पर्ने प्रभावबारे पनि त्यतिकै मनन गर्नु ज...

परिभाषा सञ्चार माध्यमबाट सम्प्रेषण भएका सूचना वा सन्देशलाई बुझ्ने, विश्लेषण गर्ने, ग्रहण गर्ने र मूल्याङ्कन गर्न सक्ने क्षमता नै मिडिया साक्षरता हो । सञ्चार माध्यममा निहित सूचना सामग्रीलाई ग्रहण, विश्लेषण गर्ने, मूल्याङ्कन गर्ने तथा आफ्ना सन्देशहरू विभिन्न मिडिया स्वरूपमा उत्पादन गर्न सक्ने क्षमतालाई मिडिया साक्षरता भनिन्छ । (पोट्टर, सन् २००५, उद्धृत, अधिकारी, सन् २००९, पृ.६३) छोटकरीमा भन्ने हो मिडिया साक्षरता मिडियाका विषयवस्तु वा सन्देशलाई बुझ्ने विश्लेषण गर्ने क्षमता हो । मिडिया साक्षरता अभियान बीसौं शताब्दीको मध्यमदेखि पश्चिमा देशबाट थालनी भएको हो। Media literacy is the ability to access, analyze, evaluate and communicate messages in a wide variety of form.( Thomson & Jolls, 2005, p.190) थोमसन र जोल्स (सन् २००५,पृ.१८६) का अनुसार मिडिया साक्षरता निम्न पाँचवटा अवधारणासँग सम्बन्धित छ : मिडिया साक्षरताको प्रकार दृश्यात्मक साक्षरता (Visual literacy) साख्यिक वा डिजिटल साक्षरता (Digital literacy) मिडिया र सूचना साक्षरता ( Media and Information literacy of Media मिडिया साक्षरताको मह...

 1. Linear and non linear communication  -   2. Yellow journalism  3. Levels of communication - Susmita Basnet  4. Differences between communication and mass communication - Subheksha Khadka   5. Functions of mass media - Man Maya Limbu  6. Challenges of online journalism  - Yubaraj Kami  7. Multimedia journalism  8. Traditional and alternative media  9. Media Literacy 10. New media 11. Social media-Susmita Tamang 12. Mass media as social institution 13. Journalism service or business 14. Media and society - Anjali Bishwakarma 15. Future of print media 16. Online journalism and social media  17. Media as the fourth Estate -  18. Social media and Mass media 19. Functions of Mass communication - Sima Rai 20. Models of communication -  21. Role of media in development -  22. Media as a form of enabling participatory democracy - Ashirbad Regmi 23. Nepalese Media History  24. Media as a society watchdog - Re...